Wniosek Komisji Europejskiej dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zamówień publicznych i koncesji

Komisja Europejska od dłuższego czasu sygnalizowała, że obecne ramy prawne, pochodzące z 2014 roku, nie spełniają już skutecznie swojej roli. Europejski Trybunał Obrachunkowy oraz Rada wskazywały z kolei na spadającą konkurencyjność w zamówieniach publicznych, ograniczone uczestnictwo MŚP i podmiotów zagranicznych, a także coraz większą zależność od procedur, w których składana jest tylko jedna oferta. Równoległe oceny wykonane na zlecenie instytucji europejskich wykazały, że pakiet dyrektyw z 2014 roku doprowadził do niepewności prawnej, pozostawił procedury zbyt sztywnymi i nie wyposażył nabywców publicznych w narzędzia do radzenia sobie z dzisiejszymi wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa geopolitycznego i gospodarczego. W rezultacie Komisja Europejska w dniu 9 września 2026 roku przedstawiła projekt nowego rozporządzenia w sprawach zamówień publicznych i koncesji. Poniżej omówione zostają ogólne założenia reformy unijnego prawa poświęconego zamówieniom publicznym. 

Wprowadzenie

Unijne regulacje w zakresie zamówień publicznych opierają się obecnie na trzech dyrektywach z 2014 roku. Są to tzw. dyrektywa klasyczna (2014/24/UE), dyrektywa sektorowa (2014/25/UE) oraz dyrektywa koncesyjna (2014/23/UE). Główny trzon regulacji poświęconej zamówieniom publicznym uzupełniają ponadto dyrektywa obronna (2009/81/WE) oraz dyrektywa odwoławcza (89/665/EWG). Regulacje z zakresu zamówień publicznych na poziomie UE zawarte zostały ponadto w ponad 60 różnych unijnych aktach prawnych. (Janssen, W.A., 2025. The Coherence of EU Public Procurement Law. Brussels: European Commission). Głównym założeniem dyrektywy klasycznej było uelastycznienie procedur zakupowych poprzez uproszczenie  obowiązujących przepisów m.in. poprzez przyznanie zamawiającym większej swobody w wyborze trybów przetargowych. Znacznie rozszerzono również możliwość stosowania procedur negocjacyjnych, takich jak negocjacje z ogłoszeniem oraz dialog konkurencyjny, a także wprowadzono nowy tryb partnerstwa innowacyjnego, który miał w założeniu służyć wspieraniu zamówień produktów lub usług niedostępnych jeszcze na rynku i wymagających prac badawczo-rozwojowych. Kolejnym istotnym założeniem dyrektywy klasycznej było wspieranie celów społecznych i środowiskowych, co miało uczynić z zamówień publicznych instrument realizacji polityk unijnych, w tym strategicznych założeń określonych w dokumencie Europa 2020. Dyrektywa klasyczna nałożyła m.in. obowiązek przestrzegania prawa ochrony środowiska, prawa pracy i prawa socjalnego oraz wprowadziła mechanizmy umożliwiające stosowanie klauzul społecznych oraz kryteriów ekologicznych. 

W celu otwarcia rynku zamówień publicznych dla małych i średnich przedsiębiorstw, wprowadzono regułę dzielenia zamówień na części, a także ograniczono wymogi dotyczące minimalnego rocznego obrotu finansowego wykonawców do maksymalnie dwukrotności wartości zamówienia, co miało w założeniu wyeliminować bariery ekonomiczne dla mniejszych firm. Istotnym elementem reformy miało być również radykalne uproszczenie formalności poprzez wprowadzenie Jednolitego Europejskiego Dokumentu Zamówienia, czyli ujednoliconego oświadczenia własnego wykonawcy. Dyrektywa klasyczna wprowadziła również pełną elektronizację zamówień publicznych w całej Unii Europejskiej, w tym obowiązkową komunikację elektroniczną, e-składanie ofert oraz e-fakturowanie, co miało zwiększyć transparentność i ułatwić firmom start w postępowaniach transgranicznych. Ponadto dyrektywa klasyczna formalnie zakorzeniła koncepcję oferty najkorzystniejszej ekonomicznie (MEAT), zachęcając do odejścia od wyboru na podstawie samej ceny i promując ocenę relacji jakości do ceny oraz stosowanie rachunku kosztów cyklu życia produktu.

Pakiet dyrektyw z 2014 roku wprowadzony został w okresie relatywnie ustabilizowanej globalnej sytuacji geopolitycznie-ekonomicznej. W trakcie ich obowiązywania miały jednak miejsce trzy kluczowe zdarzenia, które wpłynęły w sposób zasadniczy na ocenę adekwatności dyrektyw do zaistniałej sytuacji. Do zdarzeń tych zaliczyć należy wybuch pandemii Covid-19 w 2020 roku, wybuch wojny w Ukrainie w 2022 roku oraz co raz bardziej napiętą sytuację w relacjach amerykańsko-chińskich. Te trzy wydarzenia radyklanie zmieniły pole gry i zasady funkcjonowania gospodarek oraz społeczeństw, tak w skali globalnej, jak i europejskiej. W wyniku tych zdarzeń pojawiły się nowe wyzwania dotyczące obszarów związanych z zamówieniami publicznymi. Do najbardziej istotnych zaliczyć należy konieczność bardziej elastycznego stosowania przepisów prawa , zadbanie o bezpieczeństwo łańcucha dostaw , podniesienie poziomu bezpieczeństwa UE w skali ogólnej , jak również w poszczególnych krajach, w tym przede wszystkim tych, które zalicza się do tzw. Wschodniej Flanki NATO , zwiększenie konkurencyjności unijnych firm, które od wielu lat nie wytrzymywały rywalizacji z przedsiębiorstwami z Chin i USA.

Analiza struktury geograficznej największych przedsiębiorstw jednoznacznie wskazuje na brak europejskich podmiotów w ścisłej pierwszej dziesiątce giełdowych gigantów, gdzie dominują korporacje ze Stanów Zjednoczonych i Azji. Współczesna ocena pozycji największych przedsiębiorstw na świecie wymaga uwzględnienia dwóch kluczowych kryteriów: osiąganych przychodów operacyjnych oraz kapitalizacji giełdowej. Według oficjalnego zestawienia Fortune Global 500 pięćset największych korporacji świata wygenerowało łącznie rekordowy przychód na poziomie 41,7 biliona dolarów, co stanowi ponad jedną trzecią globalnego PKB (Fortune, 2025). Pozycję lidera po raz 12. z rzędu utrzymał amerykański detalista Walmart, osiągając wynik 681,0 miliardów dolarów. Tuż za nim uplasował się rosnący w silnym tempie Amazon z przychodem rzędu 638,0 miliardów dolarów. Istotny wpływ na strukturę rankingu mają także chińskie przedsiębiorstwa państwowe: trzecie miejsce zajęła firma energetyczna State Grid (548,4 mld USD), a kolejne pozycje przypadły gigantom paliwowym China National Petroleum oraz Sinopec Group. Najwyżej sklasyfikowanym podmiotem z Europy w tym ujęciu jest niemiecki koncern motoryzacyjny Volkswagen z rocznym obrotem na poziomie ok. 351–363 miliardów dolarów, za którym plasują się europejscy giganci surowcowi i energetyczni, tacy jak Shell, Glencore, BP oraz TotalEnergies. Inny układ sił prezentuje kryterium kapitalizacji rynkowej, odzwierciedlające wycenę giełdową oraz oczekiwania inwestorów wobec przyszłych zysków. W tej kategorii całkowity prymat wiodą amerykańskie firmy technologiczne, co uwidacznia brak europejskich podmiotów w ścisłej pierwszej dziesiątce giełdowych gigantów. Z danych agregowanych przez platformę Statista wynika, że pierwsze miejsce na podium zajmuje Apple Inc. z wyceną szacowaną na 3,14–3,30 biliona dolarów, wyprzedzając Microsoft oraz koncern NVIDIA, którego wartość wzrosła skokowo w wyniku globalnej rewolucji sztucznej inteligencji (Statista, 2025). Jedynym podmiotem spoza sektora technologicznego zdolnym konkurować w pierwszej piątce wycen rynkowych pozostaje saudyjski gigant naftowy Saudi Aramco, wyceniany na około 2,20 biliona dolarów. Choć Europa ustępuje liderom z USA i Azji w segmencie technologicznym, to utrzymuje dość silną pozycję w wyspecjalizowanych sektorach przemysłu i dóbr luksusowych. Niekwestionowanym liderem giełdowym na kontynencie europejskim pozostaje holenderski producent maszyn do produkcji mikroprocesorów ASML Holding z wyceną przekraczającą 600 miliardów dolarów, co wynika z jego globalnego monopolu w segmencie zaawansowanej litografii EUV (CompaniesMarketCap, 2025). Do ścisłej czołówki europejskich marek pod względem wartości rynkowej należą również francuskie konglomeraty dóbr luksusowych LVMH i Hermès, niemiecki koncern oprogramowania SAP oraz duńska firma farmaceutyczna Novo Nordisk. Zob. Fortune Global 500, Fortune 2025, fortune.com [dostęp: 02.10.2026]; Top companies in the world by market capitalization, Statista 2025, statista.com [dostęp: 02.10.2026]; Largest companies in the EU by market capitalization, CompaniesMarketCap 2025, companiesmarketcap.com [dostęp: 02.10.2026].

Co raz większy brak adekwatności pakietu dyrektyw z 2014 roku został dostrzeżony na poziomie organów UE. Podjęto w związku z tym prace nad przygotowaniem nowego aktu normatywnego, który miałby rozwiązać istniejące problemy i stać się bardziej dopasowanym do obecnych i przyszłych wyzwań, jakie stoją przed Unią i jej krajami członkowskimi. Poniżej przedstawiona zostanie geneza projektu nowego rozporządzenia w sprawach umów publicznych i koncesji z perspektywy dokumentów oraz raportów sporządzonych w ramach funkcjonowania instytucji UE.

Geneza projektu nowego rozporządzenia w sprawach umów publicznych i koncesji w ujęciu dokumentów instytucji UE

Zaproponowanie przez Komisję Europejską w dniu 9 września 2026 projektu nowego rozporządzenia w sprawach umów publicznych i koncesji poprzedzone zostało wydaniem kilku kluczowych dokumentów opracowanych przez lub na zlecenie instytucji unijnych. Należą do nich: Sprawozdanie specjalne 28/2023. Zamówienia publiczne w UE opracowane przez Europejski Trybunał Obrachunkowy, raport „Much More Than a Market” autorstwa Enrico Letty, raport ,,The future of European competitiveness’’ autorstwa Mario Draghiego, oraz Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zamówień publicznych (2024/2103(INI)).

Sprawozdanie specjalne 28/2023. Zamówienia publiczne w UE. Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Sprawozdanie ETO

Sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) nr 28/2023 poddało szczegółowej ocenie poziom konkurencyjności na unijnym rynku zamówień publicznych w latach 2011–2021. ETO podkreślił, iż unijny rynek zamówień publicznych generuje rocznie wydatki rzędu dwóch bilionów euro. Głównym wnioskiem audytorów jest stwierdzenie, że konkurencyjność na unijnym rynku zamówień publicznych znacząco spadła, a reforma dyrektyw unijnych z 2014 roku nie przyniosła oczekiwanych rezultatów w zakresie uproszczenia procedur. Kontrola EPO wykazała ponadto wzrost liczby procedur z jedną ofertą z 23,5% w 2011 roku do 41,8% w 2021 roku, podczas gdy średnia liczba ofert na jedno postępowanie spadła z 5,7 do 3,8. Zauważono również, iż czas trwania przetargów wydłużył się z niecałych 63 dni do ponad 96 dni, a udział MŚP i zamówień transgranicznych pozostał na niskim poziomie. W rezultacie ETO wezwał Komisję Europejską oraz państwa członkowskie do wyznaczenia mierzalnych celów poprawy konkurencji, usunięcia barier administracyjnych i zintegrowania monitorowania rynku.

Raport „Much More Than a Market” aut. Enrico Letty, kwiecień 2024 roku

Raport Letty

W raporcie „Much More Than a Market” Enrico Letta wskazuje, że zamówienia publiczne stanowią potężną, lecz niewykorzystaną dźwignię strategiczną, która mimo generowania 14% unijnego PKB pozostaje zbytnio rozproszona i biurokratyczna. Autor wskazuje, że choć zwiększenie inwestycji publicznych i prywatnych ma kluczowe znaczenie dla realizacji unijnych celów strategicznych, samo w sobie nie jest ono wystarczające, ponieważ równie istotne pozostaje zapewnienie bardziej efektywnego i skutecznego wdrażania, (wydatkowania) tych funduszy. Letta wymienia trzy kluczowe elementy, które należy pilnie wpleść w unijne podejście, aby podnieść jakość wydatkowania publicznych pieniędzy i zwielokrotnić ich pozytywny wpływ na gospodarkę. Po pierwsze, Unia musi mocno osadzić zasady gospodarki o obiegu zamkniętym wewnątrz Jednolitego Rynku, co wymaga aktywnego włączania zrównoważonych praktyk i innowacji do ram gospodarczych, ponieważ cyrkularny rynek wesprze zrównoważenie środowiskowe, stymulując jednocześnie wzrost poprzez promowanie innowacyjnych modeli biznesowych i nowych zachowań konsumenckich. Po drugie, konieczne jest znacznie lepsze wykorzystanie praktyk z zakresu zamówień publicznych poprzez przyjęcie strategii zakupowych, które są nie tylko przejrzyste i konkurencyjne, ale także zrównoważone, dzięki czemu wydatki publiczne zaczną aktywnie wspierać szersze cele UE, wykorzystując siłę rynkową do stymulowania innowacji. Po trzecie, autor podkreśla, że pomyślna realizacja tak ambitnych strategii zależy bezpośrednio od kompetencji organizacji sektora publicznego, co czyni środki służące wzmocnieniu zdolności administracji krajowych niezbędnymi dla zapewnienia efektywności i odpowiedzialności przy wdrażaniu zasobów.

Raport ,,The future of European competitiveness’’ aut. Mario Draghiego, wrzesień 2024 roku

Raport Draghiego

W raporcie Mario Draghiego z września 2024 roku zamówienia publiczne, odpowiadające za 14–19% unijnego PKB, zostały wskazane przez autora jako kluczowa dźwignia służąca odbudowie konkurencyjności i ochronie autonomii strategicznej UE. W kontekście analizy konkurencyjności Unii Europejskiej, system zamówień publicznych odgrywa dwoistą rolę. Z jednej strony stanowi istotne narzędzie stymulowania rozwoju strategicznych sektorów, z drugiej zaś obnaża głębokie wady strukturalne wspólnego rynku. Najpoważniejszym problemem, zdaniem autora pozostaje drastyczna fragmentacja procedur na poziomie państw członkowskich. Kluczową rekomendacją Draghiego jest wprowadzenie obowiązkowych, jednolitych unijnych standardów w zamówieniach publicznych, co pozwoli wyrównać szanse rodzimych dostawców technologii i chmury w segmentach rynku wymagających suwerenności cyfrowej. Dodatkowo, kryteria najkorzystniejszej oferty powinny zdaniem autora odejść od dotychczasowego dogmatu najniższej ceny na rzecz realizacji celów strategicznych, długofalowego bezpieczeństwa, jak również odporności łańcuchów dostaw. Ponieważ wspólne zamówienia na sprzęt obronny czy transgraniczną infrastrukturę przesyłową stanowią europejskie dobra publiczne, które bez skoordynowanego działania będą niedofinansowane, ich realizacja powinna być docelowo wspierana ze wspólnych funduszy na poziomie unijnym. 

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zamówień publicznych 

Rezolucja Parlamentu Europejskiego

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zamówień publicznych stanowi bezpośrednią odpowiedź na wyzwania konkurencyjności nakreślone m.in. w raporcie Mario Draghiego oraz zapowiedź rewizji unijnych przepisów przez Komisję Europejską. Głównym celem rezolucji było zarysowanie konieczności odejścia od wyboru ofert wyłącznie na podstawie kryterium najniższej ceny, co zdaniem eurodeputowanych prowadzi do nieuczciwej konkurencji. Priorytetem stać się ma kryterium MEAT, czyli wybór oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, uwzględniającej jakość, zrównoważony rozwój oraz istotne aspekty społeczne. Kolejnym strategicznym założeniem jest radykalne uproszczenie procedur i walka z biurokracją poprzez ,,odchudzenie’’ unijnych ram prawnych, standaryzację procedur oraz wprowadzenie jednolitych szablonów dokumentów w całej Unii Europejskiej, ponieważ obecne przepisy tworzą zbyt duże obciążenie regulacyjne. Rezolucja kładzie ponadto nacisk na wzmocnienie odporności i autonomii strategicznej wspólnoty, postulując, aby zamówienia publiczne stały się narzędziem stymulującym rozwój kluczowych, rodzących się sektorów przemysłu w Europie oraz zabezpieczającym ciągłość dostaw krytycznych technologii, produktów i usług. Nowe przepisy mają w większym stopniu otwierać zamówienia publiczne dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz gospodarki społecznej poprzez uproszczenie kryteriów kwalifikacji i zapobieganie wykluczeniom z powodów czysto formalnych. Istotnym elementem jest również pełna cyfryzacja procedur zakupowych oraz lepsze wykorzystanie danych w ramach interoperacyjnych platform, co ma zwiększyć transparentność, usprawnić procesy i ułatwić wykrywanie nadużyć finansowych oraz korupcji. W obszarze ochrony rynku przed nieuczciwą konkurencją Parlament Europejski wezwał do aktywnego stosowania unijnych instrumentów ochrony handlu wobec wykonawców z krajów trzecich, którzy stosują nieuczciwe praktyki rynkowe lub korzystają z subsydiów państwowych sprzecznych z zasadami konkurencyjności.

Wniosek Komisji – Public Procurement Act, Główne cele, Rozporządzenie w miejsce Dyrektyw, struktura Rozporządzenia

Komisja Europejska zakończyła wewnętrzne prace przygotowawcze nad nową regulacją zamówień publicznych i w dniu 9 września 2026 roku oficjalnie przyjęła wniosek legislacyjny COM(2026) 590 final dotyczący nowego rozporządzenia w sprawie zamówień publicznych i koncesji, znanego również jako Public Procurement Act. Główny ciężar prac koncepcyjnych spoczywał na Dyrekcji Generalnej ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP (DG GROW).

Główne cele Projektu Rozporządzenia

Cele wniosku przedstawionego przez Komisję obejmują m.in.:

• uproszczenie przepisów z zakresu zamówień publicznych i koncesji,
• większą elastyczność i spójność przepisów,
• bardziej strategiczne podejście do zamówień publicznych,
• zwiększenie bezpieczeństwa ekonomicznego i autonomii strategicznej,
• udoskonalenie danych i narzędzi cyfrowych,
• bardziej zliberalizowane podejście do negocjacji,
• obowiązkowe kryteria oceny ofert uwzględniające wagę jakości,
• wprowadzenie nowych rozdziałów poświęconych bezpieczeństwu, odporności i preferencjom europejskim.

Commission view on the project

Rozporządzenie w miejsce Dyrektyw

Komisja zaproponowała, aby przyszła regulacja unijna dotycząca zamówień publicznych i koncesji przyjęła formę rozporządzenia w miejsce obecnie obowiązujących trzech dyrektyw. Wniosek uchyli i zastąpi zatem dyrektywę klasyczną, dyrektywę sektorową oraz dyrektywę w sprawie udzielania koncesji, a także zmieni szereg rozporządzeń obejmujących różne sektory. Jest to fundamentalna zmiana prawna. Zgodnie z art. 288 TFUE rozporządzenie UE wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich w celu ujednolicenia prawa. Dyrektywa natomiast wyznacza państwom cel do osiągnięcia, lecz wymaga krajowej implementacji (wdrożenia do prawa krajowego) i pozostawia swobodę w doborze środków, służąc harmonizacji przepisów. Wniosek Komisji pokrywa szeroką gamę przepisów związanych z zamówieniami, które wcześniej były rozproszone w ponad kilkunastu instrumentach sektorowych (od rozporządzenia w sprawie Ekoprojektu po dyrektywę w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w obszarze zrównoważonego rozwoju), w ramach działań, które Komisja określa mianem „gruntownego czyszczenia regulacyjnego’’. Ponieważ przyszła regulacja ma przybrać formę rozporządzenia państwa członkowskie utracą dotychczasową swobodę w zakresie nadmiernej implementacji (tzw. gold-plating) lub wprowadzania odstępstw podczas transpozycji nowej regulacji unijnej.

Bez zmian pozostają regulacje zawarte w tzw. dyrektywie obronnej.

Szerzej zobacz tutaj

Struktura projektu nowego Rozporządzenia

Projekt Rozporządzenia został podzielone na siedem kluczowych części, obejmujących przepisy ogólne, podmioty uczestniczące, procedury i umowy, koncesje, cyfrowy ekosystem, przejrzystość oraz przepisy końcowe.

Część I stanowi fundament całego aktu prawnego, określając jego przedmiot, zakres stosowania oraz dynamiczne mechanizmy ustalania i aktualizacji progów finansowych. Wprowadza ona do unijnego porządku prawnego kluczowe zasady ustrojowe wspólnego rynku, nakładając na nabywców publicznych bezwzględny obowiązek równego i niedyskryminacyjnego traktowania wykonawców unijnych oraz tych objętych umowami międzynarodowymi. Działania instytucji zamawiających muszą opierać się na jawności, proporcjonalności i integralności, a dotychczasowy prymat najniższej ceny zostaje trwale zastąpiony wymogiem dążenia do najlepszej relacji jakości do ceny, bez tworzenia nieuzasadnionych barier dla konkurencji.

Część II koncentruje się na podmiotowej stronie zamówień publicznych i dzieli się na dwa zasadnicze tytuły. Pierwszy z nich definiuje nabywców publicznych oraz reguluje specyfikę sektorów użyteczności publicznej, takich jak energetyka czy transport, przewidując jednocześnie procedury wnioskowania do Komisji Europejskiej o wyłączenie spod rygoru rozporządzenia w sytuacjach, gdy dany sektor działa w warunkach pełnej konkurencji rynkowej. Tytuł drugi reguluje status wykonawców, wprowadzając precyzyjne zasady dla funkcjonowania konsorcjów, powoływania się na potencjał podmiotów trzecich oraz podwykonawstwa, co ma przeciwdziałać nadużyciom. W tej części skodyfikowano również reżim wykluczeń, dzieląc je na obligatoryjne, obejmujące poważne przestępstwa takie jak korupcja, terroryzm, oszustwa, przestępstwa środowiskowe i wykorzystywanie dzieci, oraz fakultatywne, stosowane przy uzasadnionych wątpliwościach co do rzetelności wykonawcy. Określono tu także transparentne zasady weryfikacji zdolności finansowej, technicznej i zawodowej na etapie kwalifikacji podmiotów.

Część III to proceduralny i strategiczny rdzeń rozporządzenia, na który składają się trzy tytuły. Tytuł pierwszy integruje kwestie planowania, szacowania wartości zamówień, konsultacji rynkowych oraz prowadzenia negocjacji, które zostają dopuszczone we wszystkich dostępnych trybach zamówień przy zachowaniu odpowiednich gwarancji jawności. Katalog procedur obejmuje procedurę otwartą, dynamiczną, innowacyjną oraz procedury nadzwyczajne dla sytuacji kryzysowych. Tytuł drugi wiąże zamówienia publiczne z horyzontalnymi politykami Unii Europejskiej poprzez pięć rozdziałów celowych: zielone zamówienia nakazujące wspieranie gospodarki o obiegu zamkniętym i efektywności energetycznej, zamówienia odpowiedzialne społecznie promujące dostępność i kontrakty zastrzeżone dla osób z niepełnosprawnościami, zamówienia na innowacje regulujące prawa własności intelektualnej, rozdział dotyczący cyberbezpieczeństwa i odporności infrastruktury krytycznej oraz mechanizm preferencji europejskiej pozwalający na ochronę unijnego rynku przed wykonawcami z państw trzecich, które nie stosują zasad wzajemności. Tytuł trzeci zawiera przepisy horyzontalne normujące związki z przedmiotem zamówienia, specyfikacje techniczne, normy, etykiety oraz kryterium oceny jakościowej BPQR, a także reguluje konflikty interesów, rażąco niskie oferty, umowy ramowe, aneksowanie oraz rozwiązywanie kontraktów.

Część IV dedykowana jest w całości umowom koncesyjnym, wyodrębniając je ze względu na specyfikę polegającą na przeniesieniu ryzyka ekonomicznego na koncesjonariusza. Przepisy te kładą nacisk na strukturalną ocenę ryzyka, określają zasady szacowania wartości i limitowania czasu trwania koncesji w celu ochrony wolnej konkurencji oraz definiują ramy zarządzania tymi kontraktami.

Część V projektuje cyfrowy ekosystem zamówień publicznych, wdrażając zasady pełnej interoperacyjności systemów teleinformatycznych i e-Zamówień. Umożliwia ona bezpieczną komunikację elektroniczną między rynkiem a administracją i nakłada na Komisję Europejską obowiązek stworzenia zautomatyzowanych narzędzi wspierających weryfikację podmiotów pod kątem braku podstaw do wykluczenia i pochodzenia towarów.

Część VI reguluje obszar przejrzystości i zarządzania, nakazując państwom członkowskim utworzenie Krajowych Przestrzeni Danych Zamówień Publicznych, które będą zasilać centralną, unijną Przestrzeń Danych Zamówień Publicznych zarządzaną przez Komisję w celu globalnego monitoringu rynku. Drugi tytuł tej części obliguje państwa do powołania krajowego organu koordynującego system zamówień oraz stawia profesjonalizację kadr urzędniczych jako strategiczny element nowoczesnego zarządzania państwem.

Część VII zamyka rozporządzenie przepisami końcowymi, przyznając Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych oraz całkowicie uchylając dotychczasowy pakiet dyrektyw zamówieniowych z 2014 roku. Dokonuje ona również kaskadowych nowelizacji kilkunastu powiązanych aktów unijnych oraz ustala oś czasu reformy, przewidując siedmioletni termin na dokonanie przeglądu skutków regulacji oraz dwuletnie, odroczone vacatio legis pozwalające rynkowi na pełne dostosowanie operacyjne i informatyczne do nowych przepisów.

Kluczowe obszary zmian proponowanych w Rozporządzeniu

Tryby udzielania zamówień publicznych

Wniosek zastępuje dotychczasowe procedury trzema nowymi tj.:

• Procedurą otwartą (art. 34-35),
• Procedurą dynamiczną (art. 36-40),
• Procedurą innowacyjną (art. 41-45).

Możliwe będzie również zastosowanie procedury specjalnej przewidzianej w szczególnych okolicznościach. (art. 46-49). Rozporządzenie zakłada, że nabywcy publiczni będą mieli zasadniczy wybór między dwoma procedurami, tj. procedurą otwartą a procedurą dynamiczną, która jest zbliżona do tego, co obecnie jest znane jako dynamiczny system zakupów. (art. 31). Zarówno procedura otwarta, jak i procedura dynamiczna mogą obejmować etap kwalifikacji i/lub negocjacje z oferentami, jeśli nabywca tak zdecyduje.

Zasady dotyczące prowadzenia negocjacji zostały zebrane w nowym przepisie, który ma zastosowanie do poszczególnych procedur w zależności od potrzeb. (art. 33). Negocjacje mogą obejmować szczegóły techniczne, ilości, harmonogramy dostaw oraz warunki handlowe. Nie mogą one jednak dotyczyć kluczowych kryteriów oceny ofert ani tego, kto jest uprawniony do złożenia oferty. Nabywcy publiczni muszą z góry jasno określić, co podlega, a co nie podlega negocjacjom. Muszą również traktować wszystkich oferentów rzetelnie i chronić poufne informacje handlowe. Warto przypomnieć, że w obecnym stanie prawnym nabywca musi uzasadnić skorzystanie z procedury negocjacyjnej, powołując się na określone ustawowe przesłanki, takie jak np. złożoność zamówienia, brak możliwości zdefiniowania specyfikacji czy wcześniejsze nieudane postępowanie. W myśl projektu nowego rozporządzenia nabywca mógłby zdecydować się na negocjacje w ramach procedury otwartej lub dynamicznej bez konieczności przedstawiania merytorycznego uzasadnienia. W ramach procedury otwartej nabywcy mogą nadal całkowicie zrezygnować z negocjacji i udzielić zamówienia na podstawie ofert wstępnych, jednak tylko wtedy, gdy wskazali taką możliwość na samym początku postępowania w dokumencie nazwanym competition public summary. W procedurze otwartej każdy zainteresowany wykonawca może wyrazić zainteresowanie i złożyć (wstępną) ofertę od samego początku postępowania. Procedura dynamiczna jest z kolei przeznaczona dla zamówień powtarzalnych. W procedurze tej wykonawcy dołączają do wcześniej utworzonej grupy (puli) na czas jej ważności, a następnie są zapraszani, w odniesieniu do poszczególnych zamówień, do składania ofert lub negocjacji. W przypadku gdy do danego zaproszenia zgłosi się zbyt wielu dostawców, stosowany jest wybór losowy. Całkowicie nowa procedura innowacyjna pozwala nabywcom publicznym na zdefiniowanie wyzwania społecznego zamiast sztywnej specyfikacji, a następnie na przeprowadzenie konsultacji rynkowych, kwalifikacji, testów, walidacji i oceny, by na koniec zakupić powstałe rozwiązanie bezpośrednio od wybranego uczestnika (lub uczestników). Co ciekawe, zamówienia na usługi badawczo-rozwojowe (B+R), w tym zamówienia przedkomercyjne, zostały całkowicie wyłączone z tej regulacji. Zostały one zarezerwowane dla równoległego wniosku ustawodawczego: Europejskiego Aktu o Innowacjach (European Innovation Act), który jest procedowany w tym samym czasie.

Kryteria wyboru najkorzystniejszej oferty – BPQR (Best Price Quality Ratio)

Nabywcy publiczni będą oceniać oferty na podstawie „najlepszego stosunku ceny do jakości”, stosując, z zastrzeżeniem nielicznych odstępstw, minimalną wagę kryteriów jakościowych. Kryteria jakościowe muszą przy tym stanowić co najmniej 30% całkowitej liczby przyznawanych punktów, a w przypadku umów o charakterze pracochłonnym wskaźnik ten wzrasta do co najmniej 50%. (art. 98). Nabywcy publiczni będą mieli swobodę w wyborze stosowanych kryteriów jakościowych. Mogą oni również ustalić stałą cenę, na podstawie której wykonawcy konkurowaliby wyłącznie w oparciu o kryteria jakościowe. (art. 98 ust. 2 in fine). Proponowane rozwiązanie stanowi wyraźny kontrast z obecnymi rozwiązaniami, które dają zamawiającym możliwość udzielania zamówień wyłącznie na podstawie ceny lub na podstawie „oferty najkorzystniejszej ekonomicznie”, bez jakichkolwiek odgórnie nakazanych minimalnych wag dla kryteriów jakościowych. Rozwiązania w zakresie kryteriów wyboru najkorzystniejszej oferty stanowią jedną z najistotniejszych zmian merytorycznych i oznaczają przejście na obowiązkowy, ogólnoeuropejski standard oparty na kryteriach jakościowych. Nabywcy publiczni mogą odstąpić od reguły dotyczącej oparcia o kryteria jakościowe i oprzeć się o mechanizm „zastosuj lub wyjaśnij” (comply or explain) tylko wtedy, gdy jakość została zabezpieczona poprzez specyfikacje lub klauzule dotyczące realizacji umowy publicznej. (art. 98 ust. 5).

Zamówienia strategiczne

Artykuł 5 proponowanego rozporządzenia wymaga, aby zamówienia publiczne były podyktowane strategicznymi celami polityki Unii Europejskiej, w szczególności w odniesieniu do konkurencyjności i innowacji, celów środowiskowych i klimatycznych oraz sprawiedliwości społecznej, godnych warunków pracy i inkluzywnego społeczeństwa. Warto wskazać, iż, obecne dyrektywy zawierają zasady niedyskryminacji, równego traktowania oraz proporcjonalności i zezwalają (choć nie nakazują) na uwzględnianie kwestii środowiskowych, społecznych i innowacyjnych w specyfikacjach technicznych, kryteriach kwalifikacji lub kryteriach oceny ofert, w dużej mierze według uznania instytucji zamawiającej. Wniosek przekształca wiele z tych dotychczas fakultatywnych narzędzi w ustrukturyzowany, obowiązkowy system strategicznych celów politycznych z osobnymi rozdziałami, które nabywcy publiczni muszą brać pod uwagę udzielając zamówień publicznych.

Wniosek przenosi również horyzontalne przepisy dotyczące przedmiotu zamówienia (co kupować – what to buy) do dedykowanych rozdziałów, ustrukturyzowanych wokół priorytetów środowiskowych (art. 50-54), społecznych (art. 55-58), innowacyjnych (art.59-65) bezpieczeństwa i odporności (art. 66-69).

Rozporządzenie przewiduje wyraźniejsze podstawy prawne dla kryteriów środowiskowych w całym cyklu zamówienia, silniejszy związek z gospodarką o obiegu zamkniętym i efektywnością energetyczną oraz ramy prawne dla Komisji do nakładania obligatoryjnych zielonych wymogów dla określonych kategorii produktów w drodze aktu wykonawczego. W rozporządzeniu doprecyzowane zostały również rezultaty społeczne (w tym: integracja na rynku pracy, warunki pracy, równość płci, prawa człowieka w łańcuchach dostaw), wraz z zamówieniami zastrzeżonymi oraz dostosowanymi przepisami dotyczącymi usług społecznych, zdrowotnych i edukacyjnych. W odniesieniu do zamówień na innowacje, oprócz wprowadzenia procedury innowacyjnej, wyraźniejsze są przepisy dotyczące własności intelektualnej (wykonawcy co do zasady zachowują własność IP opracowaną w ramach procedury innowacyjnej, z zastrzeżeniem wyjątków związanych z nadrzędnym interesem publicznym) oraz nowy, obowiązkowy wymóg stosowania modelowania informacji o budynku (BIM) w przypadku zamówień na roboty budowlane o wartości powyżej 25 milionów euro. Rozporządzenie przewiduje również rozwiązania dotyczące bezpieczeństwa i odporności wprowadzając szeroki, otwarty katalog „interesów związanych z bezpieczeństwem i bezpieczeństwem publicznym”, które nabywcy publiczni muszą uwzględniać w całym cyklu zamówienia, w tym szkodliwe zależności strategiczne, cyberbezpieczeństwo oraz infrastrukturę krytyczną. Wniosek wprowadza również dedykowany reżim rozwiązywania umów lub wykluczania wykonawców w trakcie ich realizacji ze względów bezpieczeństwa.

Zobacz wiecej: https://bestek-procurement.com/changing-eu-procurement-law-same-mistakes/

Wykluczenie z postępowania

Lista obligatoryjnych podstaw wykluczenia została rozszerzona. Dyrektywa obejmowała siedem kategorii poważnych przestępstw kryminalnych. Rozporządzenie dodaje cztery kolejne: tj. przestępstwa przeciwko środowisku, przestępstwa związane z naruszeniem unijnych środków ograniczających (sankcji), oszukańcze użycie bezgotówkowych instrumentów płatniczych oraz niegodziwe traktowanie w celach seksualnych i wykorzystywanie dzieci. (art. 25 ust. 1). Rozszerzono również fakultatywne podstawy wykluczenia. Wprowadzono dwie nowe kategorie: niewystarczającą rzetelność, by wykluczyć ryzyko dla interesów bezpieczeństwa lub bezpieczeństwa publicznego Unii lub państwa członkowskiego, oraz otrzymywanie zagranicznych subsydiów zakłócających rynek wewnętrzny, jeżeli zostało to stwierdzone w akcie wykonawczym Komisji. (art. 26 ust. 4) Wniosek istotnie restrukturyzuje reżim podstaw wykluczenia. Kluczową zmianą jest również eliminacja procedury samooczyszczenia (procedury naprawczej) w odniesieniu do obligatoryjnych podstaw wykluczenia. Na mocy dyrektywy 2014/24/EU samooczyszczenie było dostępne dla wszystkich podstaw wykluczenia. W rozporządzeniu ograniczono je wyłącznie do podstaw fakultatywnych. (art. 26 ust. 2). Wykonawca skazany za przestępstwo stanowiące obligatoryjną podstawę podlega wykluczeniu bez względu na jakiekolwiek podjęte środki naprawcze.

Państwa członkowskie mogą wyznaczyć krajowy organ do oceny wystarczalności przedstawionych dowodów.(art. 26 ust. 2 in fine).

Szerzej na temat dedykowanego organu kompetentnego w sprawach wykluczeń zobacz tutaj

Bezpieczeństwo i odporność

Nowy rozdział poświęcony „bezpieczeństwu i odporności” ma na celu doprecyzowanie, w jaki sposób kwestie bezpieczeństwa powinny być uwzględniane w zamówieniach publicznych. (art. 66-69). Zawiera on otwarty katalog interesów związanych z bezpieczeństwem i bezpieczeństwem publicznym, które należy brać pod uwagę udzielając zamówienia publicznego. Katalog kwestii związanych z bezpieczeństwem obejmują m.in. ochronę infrastruktury krytycznej, zapobieganie szpiegostwu i wyciekowi technologii, cyberbezpieczeństwo systemów i sieci, ochronę informacji niejawnych oraz zapobieganie nieuzasadnionym wpływom państw trzecich. W rozdziale uregulowano również kwestie rozwiązywania umów i wykluczania wykonawców w trakcie realizacji zamówienia ze względów bezpieczeństwa. (art. 67).

Nabywcy publiczni muszą identyfikować ryzyka dla bezpieczeństwa i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałać im na każdym etapie zamówienia począwszy od planowania przez konsultacje rynkowe, aż po realizację umowy. W przypadku umów realizowanych przez podmioty uznane za krytyczne na mocy dyrektywy (UE) 2022/2557 stosuje się szczególne wymogi dotyczące odporności i bezpieczeństwa dostaw, w tym dywersyfikację łańcucha dostaw, obowiązki w zakresie tworzenia zapasów, planowanie ciągłości działania oraz zobowiązania do zwiększenia zdolności produkcyjnych (zabezpieczenia skokowego wzrostu popytu).

Dla firm z sektora technologicznego najbardziej dotkliwe ryzyko stanowi obligatoryjne wykluczenie dostawców uznanych za dostawców wysokiego ryzyka na mocy nadchodzącego Aktu o Cyberbezpieczeństwie 2.0 (CSA2) w odniesieniu do komponentów ICT, które mają być wykorzystane w kluczowych aktywach ICT. Wykluczenie to ma charakter obowiązkowy, działa bez możliwości zastosowania procedury samooczyszczenia i następuje automatycznie z chwilą dokonania takiego uznania. Firmy dostarczające produkty lub usługi ICT dla sektora publicznego powinny uważnie śledzić rozwój prac nad CSA2 i już obecnie oceniać swój poziom ekspozycji na to ryzyko.

Preferencje europejskie

Nowy rozdział dotyczący „preferencji europejskich” definiuje objętych umowami wykonawców, towary, usługi i roboty budowlane w oparciu o to, czy pochodzą one od wykonawców z państw, które zawarły Porozumienie WTO w sprawie zamówień rządowych lub z państwa trzeciego, które zawarło z Unią Europejską dwustronną lub wielostronną umowę handlową. (art. 70-76). Rozporządzenie tworzy również ramy prawne dla Komisji do wprowadzania obowiązkowych preferencji europejskich w sektorowych aktach prawnych UE, określając jednocześnie wyjątki, w których nabywcy publiczni mogą zdecydować o niestosowaniu tych preferencji.

W kontekście wprowadzenia rozdziału poświęconego preferencjom europejskim warto wspomnieć o dwóch wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach Kolin (C-652/22) oraz Qingdao (C-266/22), które zmieniły zasady dostępu zagranicznych firm do europejskiego rynku zamówień publicznych. Orzeczenia te uregulowały status prawny wykonawców pochodzących z tzw. krajów trzecich, które nie są sygnatariuszami międzynarodowych umów o zamówieniach publicznych z Unią Europejską, w tym przede wszystkim Porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA). Pierwsza z nich, sprawa Kolin Inşaat Turizm Sanayi ve Ticaret AŞ, dotyczyła tureckiego wykonawcy budowlanego, który złożył ofertę w przetargu kolejowym organizowanym w Chorwacji i dążył do ustalenia, czy firma z kraju nieobjętego unijnymi umowami wzajemnymi może powoływać się na unijne dyrektywy oraz zasadę równego traktowania w celu kwestionowania decyzji zamawiającego. Z kolei sprawa CRRC Qingdao Sifang Co. Ltd dotyczyła wykluczenia chińskiego producenta pociągów z rumuńskiego przetargu publicznego na zakup i utrzymanie elektrycznych zespołów trakcyjnych na podstawie krajowych przepisów rumuńskich, które odgórnie ograniczały udział wykonawców z określonych państw trzecich. Streszczając kluczowe wnioski z obu wyroków, TSUE wydał spójne rozstrzygnięcie oparte na kilku kluczowych filarach. Przede wszystkim orzeczono brak automatycznych praw dla wykonawców z państw trzecich, co oznacza, że firmy z krajów takich jak Chiny czy Turcja w nieobjętych umowami sektorach nie mogą powoływać się na zasady prawa unijnego, w tym równe traktowanie, proporcjonalność czy przejrzystość, ponieważ Unia nie ma prawnego obowiązku gwarantowania im takich samych praw jak wykonawcom unijnym. Jednocześnie Trybunał podkreślił wyłączną kompetencję Unii Europejskiej w tym zakresie, wskazując, że regulowanie dostępu podmiotów z krajów trzecich do rynku zamówień wkracza w obszar wspólnej polityki handlowej, w związku z czym państwa członkowskie nie mogą samodzielnie wprowadzać ogólnych, krajowych zakazów automatycznie eliminujących takie firmy z postępowań. Wobec braku odgórnych umów międzynarodowych decyzje o dopuszczeniu lub wykluczeniu takich wykonawców są podejmowane indywidualnie przez poszczególne instytucje zamawiające w dokumentacji konkretnego postępownaia, przy czym zamawiający mają pełne prawo do wprowadzania gorszych warunków traktowania lub całkowitej odmowy dopuszczenia do rynku. Na koniec TSUE wskazał, że weryfikacja i ewentualne odwołania składane przez pominiętych wykonawców z nieobjętych umowami krajów trzecich mogą być rozpatrywane wyłącznie w oparciu o prawo krajowe danego państwa członkowskiego, a nie na gruncie unijnych dyrektyw zamówieniowych. Wyroki te bezpośrednio przełożyły się na uporządkowanie zasad otwarcia europejskich środków publicznych na globalną konkurencję i wpłynęły na nowelizacje przepisów krajowych w całej Unii Europejskiej.

Projekt rozporządzenia wprowadza horyzontalne ramy preferencji europejskich. Nabywcy publiczni mogą:

• ograniczyć udział w postępowaniu do wykonawców z Unii lub podmiotów objętych umowami międzynarodowymi,
• nałożyć wymogi dotyczące minimalnego udziału treści pochodzących z Unii,
• przyznać preferencje w ocenie ofert poprzez obniżenie ceny lub przyznanie dodatkowych punktów, bądź odrzucić oferty, w których udział treści unijnych lub objętych umowami spada poniżej 50% szacunkowej wartości zamówienia.

Wszelkie tego rodzaju środki muszą zostać określone z góry w publicznym podsumowaniu procedury konkurencyjnej. Komisja może ponadto zamknąć określone zamówienia dla wykonawców nieobjętych umowami lub ograniczyć ten zakres w przypadku, gdy państwo trzecie odmawia unijnym wykonawcom wzajemnego dostępu do swojego rynku. Rozwiązania zaproponowane w rozporządzeniu mają charakter przyzwalający (fakultatywny), a nie obligatoryjny. W przypadku braku konkretnej decyzji nabywcy publicznego lub aktu Komisji o zamknięciu procedury, wykonawcy spoza UE zachowują swój dotychczasowy dostęp. Ograniczenia są ustalane na podstawie pochodzenia wykonawcy zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2022/1031. Nabywcy publiczni mogą również odstąpić od stosowania wymogów dotyczących preferencji europejskich w określonych okolicznościach tj. w sytuacjach nadzwyczajnych, w przypadku braku dostaw z Unii lub dostaw objętych umowami, bądź w przypadku nieproporcjonalnie wysokich kosztów.

Zobacz szerzej tutaj

Zmiana umowy

Obszar modyfikacji umów ma istotne znaczenie praktyczne. Zarówno obecny, jak i proponowane rozwiązanie prawne opierają się na podobnej zasadzie: ,,niewielkie’’, nieistotne zmiany w umowie są dozwolone bez konieczności przeprowadzania nowego postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego, natomiast wprowadzanie większych lub bardziej fundamentalnych zmian jest zabronione, chyba że zachodzi konkretna, określona przepisami prawa podstawa. (art. 106). 

Projekt rozporządzenia zmniejsza próg de minimis, wprowadzając jedną stałą wartość dla każdego rodzaju umowy, który wynosi 15% początkowej wartości zamówienia, ocenianą kumulatywnie w odniesieniu do kolejno wprowadzanych modyfikacji. (art. 106 ust. 2). Propozycja dopuszcza ponadto kategorie istotnych modyfikacji o szeroko zbliżonym charakterze do obecnego reżimu, jednak nie przenosi dotychczasowego 50-procentowego limitu cenowego dla tych kategorii. Zamiast tego wartość 50% początkowej szacunkowej wartości umowy staje się progiem przejrzystości (transparency trigger). Modyfikacja poniżej progu 50% musi zostać podana do publicznej wiadomości w ciągu 20 dni od jej wprowadzenia, natomiast zmiana przekraczająca 50% musi zostać publicznie ujawniona z wyprzedzeniem, zanim wejdzie w życie, z zastrzeżeniem jednak wąskiego wyłączenia dotyczącego sytuacji nadzwyczajnych. (art. 106 ust. 6). Nabywcy publiczni mogą wprowadzać do dokumentacji przetargowej i umownej mechanizmy, które umożliwiają im „dostosowanie” umów bez uruchamiania przepisów dotyczących modyfikacji. Mechanizmy te muszą być jednak jasne, precyzyjne, jednoznaczne i obiektywnie uzasadnione. Muszą ponadto utrzymywać równowagę ekonomiczną umowy. (art. 105).

Szerzej na temat regulacji etapu wykonania umowy we wniosku zobacz tutaj

Cyfryzacja

Projekt rozporządzenia kreuje nowe otoczenie infrastruktury cyfrowej. Obejmuje to ogólnoeuropejską sieć interoperacyjności na potrzeby komunikacji elektronicznej między nabywcami publicznymi a wykonawcami, niezależnie od używanej platformy e-zamówień. Wprowadza również elektroniczną usługę weryfikacji kwalifikowalności, opartą na cyfrowym narzędziu poświadczeń biznesowych, które wdraża zasadę jednorazowości („once-only” principle). Ponadto wniosek ustanawia Krajowe Przestrzenie Danych Zamówień Publicznych, które będą zasilać Przestrzeń Danych Zamówień Publicznych na poziomie Unii w celu monitorowania i egzekwowania przepisów. Od dostawców usług e-zamówień będzie się wymagać między innymi posiadania siedziby oraz znajdowania się pod kontrolą w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). Będą oni również zobowiązani do przechowywania danych dotyczących zamówień na terytorium EOG. Wymóg ten ma wyraźnie na celu przeciwdziałanie obawom związanym z bezpieczeństwem, wynikającym z zagranicznej własności infrastruktury zamówień publicznych. W kwestii zarządzania państwa członkowskie będą musiały wyznaczyć krajowy organ koordynujący oraz wdrożyć krajowe strategie profesjonalizacji i struktury wsparcia. Będą one podlegać wzmocnionemu, opartemu na danych obowiązkowi monitorowania i raportowania do Komisji.

Kolejne kroki

Wniosek Komisji Europejskiej wkracza obecnie w zwykłą procedurę ustawodawczą, w której Parlament Europejski i Rada występują jako współprawodawcy. Przed ostatecznym przyjęciem projekt może ulec zmianom. Zgodnie z harmonogramem samej Komisji, rozporządzenie wejdzie w życie 20 dni po jego opublikowaniu, jednak zacznie obowiązywać dwa lata później, co odzwierciedla m.in. skalę wymaganej rozbudowy instytucjonalnej i cyfrowej. Warto również wskazać, iż Irlandia sprawuje prezydencję w Radzie Unii Europejskiej do końca 2026 roku i odegra kluczową rolę w procesie legislacyjnym.

Rząd irlandzki uznał projekt rozporządzenia za działanie o najwyższym priorytecie. Zadaniem irlandzkich urzędników jest przewodniczenie pierwszym posiedzeniom grup roboczych oraz kierowanie negocjacjami na szczeblu Rady w celu wypracowania jednolitego stanowiska państw członkowskich.

Instytucje zamawiające oraz wykonawcy prowadzący działalność w całej UE powinni już dzisiaj zacząć oceniać, jak nowe procedury, domyślna metoda BPQR, zestaw narzędzi preferencji europejskich oraz obowiązki związane z ekosystemem cyfrowym wpłyną na ich strategie zakupowe, na długo przed tym, jak nowe ramy prawne zaczną być bezpośrednio stosowane. Warto rozważyć przemodelowanie strategii ofertowej. Konieczne staje się budowanie silniejszych ofert w oparciu o jakość, innowacyjność, zrównoważony rozwój oraz odporność łańcucha dostaw. Warto również przygotować się na intensywniejszy dialog, gdyż negocjacje staną się znacznie powszechniejsze. Przełoży się to na potrzebę inwestowania we wstępne zaangażowanie w rynek przed uruchomieniem postępowania oraz szkolenia zespołów w zakresie prowadzenia negocjacji z zamawiającymi. Kluczowe będzie także przeanalizowanie własnego łańcucha dostaw. Podmioty, które polegają na podwykonawcach, towarach lub usługach spoza UE, muszą ocenić swój poziom ekspozycji na nowe ograniczenia w ramach preferencji europejskich. Konieczne może okazać się zatem rozważenie restrukturyzacji źródeł zaopatrzenia lub partnerstw w celu utrzymania konkurencyjności w unijnych zamówieniach publicznych.

Seminarium na temat projektu nowego Rozporządzenia UE w sprawie umów publicznych i koncesji. 8.10.2026.

Już 8 października będę miał przyjemność uczestniczyć w seminarium, które będzie poświęcone projektowi nowego Rozporządzenia UE o zamówieniach publicznych i koncesjach. Wydarzenie odbędzie się stacjonarnie w warszawskim biurze kancelarii Addleshaw Goddard. Podczas spotkania skupię się na kluczowych aspektach nadchodzących zmian i omówię:

• Genezę i cele projektu nowego Rozporządzenia,
• Znaczenie formy prawnej nowego aktu (przejście z dyrektyw na bezpośrednio stosowane rozporządzenie)
• Powody, dla których ten projekt ma kluczowe znaczenie dla polskiego rynku zamówień publicznych już dzisiaj

Program wydarzenia i więcej informacji konferencja

Premiera książki Public Procurement and Contract Law Exploring Intersections, Defining Boundaries. Wydawnictwo Hart Publishing. Kopenhaga, 22-23 czerwca 2026.

Premiera książki Public Procurement and Contract Law Exploring Intersections, Defining Boundaries odbyła się podczas konferencji Public Procurement & Contracts: Navigating Today, Designing Tomorrow, która miała miejsce w Kopenhadze w dniach 22–23 czerwca 2026 roku.

Podczas konferencji przeanalizowano regulacje dotyczące zamówień publicznych oraz umów publicznych, ze szczególnym uwzględnieniem ewoluującej relacji między prawem zamówień publicznych a prawem umów w kontekście kontraktów rządowych. Uczestnicy przyjrzeli się, jak zasady regulujące umowy publiczne są stosowane w różnych jurysdykcjach oraz w jaki sposób współczesne zmiany prawne, gospodarcze i polityczne wpływają na ich kształt. Dyskusje objęły zarówno fundamentalne kwestie regulacyjne, jak i tematy przekrojowe, w tym cyfryzację, zrównoważony rozwój, protekcjonizm, zamówienia w sektorze obronnym oraz rozstrzyganie sporów w zamówieniach publicznych. Dzięki połączeniu perspektyw porównawczych, pojęciowych oraz praktycznych konferencja pozwoliła na pogłębienie wiedzy o sposobie projektowania, wykonywania, modyfikowania i egzekwowania umów publicznych w dzisiejszym, złożonym środowisku regulacyjnym.

Link do programu konferencji znajduje się tutaj

Monografia: Public Procurement and Contract Law Exploring Intersections, Defining Boundaries. Wydawnictwo Hart Publishing. 2026.

Antologia w formule otwartego dostępu (open access) analizuje punkty wspólne oraz granice między prawem zamówień publicznych a prawem zobowiązań (prawem umów), badając, jak te reżimy prawne rozchodzą się, wpływają na siebie i niekiedy nakładają w fazie realizacji zamówień publicznych.Podczas gdy procesy udzielania zamówień publicznych są w Europie w dużej mierze zharmonizowane za sprawą unijnych dyrektyw w sprawie zamówień publicznych, faza realizacji umów jest uregulowana jedynie częściowo.

Znaczna część procesu wdrażania zamówień publicznych nadal podlega przepisom krajowym, które są regulowane przez połączenie prawa administracyjnego i prawa cywilnego. Rodzi to szereg fundamentalnych pytań: Czy prawo zamówień publicznych w pełni zawłaszcza przestrzeń prawną realizacji umów o zamówienie publiczne? W jakich przypadkach – o ile w ogóle – klasyczne prawo umów zachowuje swoje znaczenie? Czy tradycyjne koncepcje prawa umów ulegają przekształceniu lub zniekształceniu, gdy są stosowane do zamówień publicznych, i jak wpływa to na mechanizmy takie jak arbitraż? W jakim stopniu odpowiedzi na te pytania różnią się w zależności od modelu regulacyjnego przyjętego w danej jurysdykcji?

Część 1. stanowi wprowadzenie do tematu i obejmuje modele regulacyjne umów o zamówienia publiczne z perspektywy prawa zamówień oraz prawa umów. Część 2. analizuje zagadnienia ogólne, takie jak asymetria kontroli prawnej, dorozumiane zmiany umów, należyta staranność, obowiązki lojalnościowe oraz instytucja nadzwyczajnej zmiany stosunków (klauzula hardship) w prawie UE. Część 3. poświęcona jest współczesnym wyzwaniom, w tym cyfryzacji i zrównoważonemu rozwojowi. Część 4. zawiera analizę arbitrażu w sporach dotyczących zamówień publicznych.

Książka stanowi niezbędne źródło wiedzy dla naukowców, prawników, praktyków, decydentów politycznych oraz studentów, oferując głębię analityczną i praktyczne wskazówki ułatwiające poruszanie się w zawiłościach umów o zamówienia publiczne.

Ksiażka jest dostępna pod linkiem: Public Procurement and Contract Law Exploring Intersections, Defining Boundaries

5th International Conference on Public Procurement Regulation and Policy in Africa. Stellenbosch, RPA

Wraz z Dr Ezgi Uysal z Uniwersytetu w Kopenhadze miałam okazję zaprezentować referat zatytułowany „Powiązania między zamówieniami publicznymi a prawem umów” podczas piątej międzynarodowej konferencji poświęconej regulacjom i polityce w zakresie zamówień publicznych w Afryce, zorganizowanej przez African Procurement Law Unit. Konferencja, pod kierownictwem profesorów Geo Quinota i Sope Williams, odbyła się w Stellenbosch (RPA) w dniach 12-13 września i zgromadziła przedstawicieli społeczności zajmującej się zamówieniami publicznymi z wielu krajów afrykańskich.

W naszej prezentacji przedstawiliśmy wyniki badań przeprowadzonych pod kierunkiem profesor Marty Andhov w ramach projektu Purple, który dotyczy złożonych relacji między prawem zamówień publicznych a prawem umów. W pierwszej części prezentacji omówiliśmy nadchodzącą publikację pt. „Public Procurement and Contract Law: Exploring Interactions, Defining Boundaries” („Zamówienia publiczne i prawo umów: badanie interakcji, definiowanie granic”). Książka, pod redakcją Marty Andhov, Michała Kani i Sylvie Cecile Cavaleri, ma ukazać się na początku 2026 roku.

Następnie Ezgi skupiła się na kwestiach związanych z egzekwowaniem klauzul zrównoważonego rozwoju w zamówieniach publicznych przez osoby trzecie. Ja z kolei odniosłem się do wyroku TSUE z dnia 5 czerwca 2025 r. w sprawie C-82/24 Veolia, podkreślając wątpliwości dotyczące stosowania zasad prawa cywilnego do zamówień publicznych oraz kluczową rolę zasad zamówień publicznych, takich jak równe traktowanie i przejrzystość. Konferencja, która była doskonałym wydarzeniem, stanowiła doskonałą okazję do wymiany poglądów na temat modeli prawnych zamówień publicznych funkcjonujących na różnych kontynentach.